۱۱ فوریه ۲۰۲۲ مصادف با ۲۲ بهمن ۱۴۰۰( روز جهانی زنان و دختران در علم)

۱۱ فوریه ۲۰۲۲ مصادف با ۲۲ بهمن ۱۴۰۰( روز جهانی زنان و دختران در علم)

تاریخ ۱۱ فوریه توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد، به عنوان روز جهانی زنان و دختران در علم، برای اهمیت نقش زنان و دختران در علم و فناوری انتخاب شده است.

در تاریخ ۲۲ دسامبر سال ۲۰۱۵ میلادی، مجمع عمومی سازمان ملل متحد برای گرامیداشت نقش مهم زنان و دختران در علم و فناوری ۱۱ فوریه را به عنوان “روز جهانی زنان و دختران در علم” انتخاب نمود

                                                     https://www.isw.ir/43230

هدف از انتخاب روزجهانی زنان و دختران در علم

دستیابی کامل و مساوی زنان و دختران به علم، مشارکت آنان در دانش و پژوهش، و دستیابی بیشتر به برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان و دختران از اهداف مجمع عمومی سازمان ملل متحد برای انتخاب روز جهانی زنان و دختران در علم می باشد.

یونسکو در پیام تبریک این روز نوشت:« برای یونسکو، برابری جنسیتی یک اولویت جهانی است و حمایت از دختران جوان، آموزش و ارتقا توانایی آنان در عملی ساختن ایده هایشان، اهرمی برای توسعه و صلح جهانی محسوب می شود». این روز فرصتی برای بهبود دسترسی برابر زنان و دختران به علم با مردان است و یادآور می شود که زنان و دختران نقش مهمی در جوامع علمی و فناوری ایفا می کنند و باید مشارکت آن ها تقویت شود.

لیتوانی، بلغارستان، لاتویا، پرتغال و دانمارک پنج کشوری هستند که زنان توانسته اند شکاف جنسیتی را در زمینه علوم و مهندسی پر کنند. لیتوانی (۵۷ درصد زنان) بلغارستان و لاتویا (۵۳ درصد زنان) پرتغال (۵۱ درصد زنان) و دانمارک (۵۰ درصد) برای حضور در فعالیت های علمی و مهندسی به زنان اختصاص داده اند. پایین ترین سهم حضور زنان در زمینه های علمی و مهندسی مربوط به کشورهای مجارستان و لوکزامبورگ هر دو با ۲۵ درصد، فنلاند با ۲۹ درصد و همچنین آلمان با ۳۳ درصد است

https://namnak.com/women-and-girls-in-science-day.p80330

روزجهانی زنان و دختران در علم

بخش زنان سازمان ملل متحد، ارگانی برای تحقق برابری جنسیتی است، این واحد در حال تلاش برای توسعه و حمایت از استانداردها و ایجاد محیطی هستند که در آن هر زن و دختر بتواند موارد حقوق بشر برای خود را تحقق بخشد و به توانایی کامل خود برسد.
برابری جنسیتی نه تنها یک حق اساسی بشر است، بلکه دستیابی به آن تأثیرات بزرگ اجتماعی و اقتصادی نیز در پی دارد. توانمندسازی زنان، اقتصادهای پر رونق را تقویت می کند و باعث افزایش بهره وری و رشد می شود. با این حال، امروزه نابرابری های جنسیتی در بسیاری از جوامع نهادینه شده. زنان به کار مناسب و معقول دسترسی ندارند و شکاف های شغلی و جنسیتی را از بین می برند. آنها اغلب دسترسی به آموزش ابتدایی و مراقبت های بهداشتی را رد می کنند. زنان در تمام نقاط جهان از خشونت و تبعیض رنج می برند و در پروسه های تصمیم گیری سیاسی و اقتصادی نقش بسیار کمی دارند.       http://www.astronomers.ir/3201/womeninscience

برخی از زنان دانشمند ایران و جهان

– آذر اندامی

آذَر اَندامی (۱۳۰۵ – ۱۳۶۳) پزشک و باکتری‌شناس ایرانی و متولد شهر رشت، مخترع واکسن وبا و از پژوهشگران انستیتو پاستور ایران بود. بخاطر خدمات علمی و انسانی او یکی از حفره‌های برخوردی روی سیاره ناهید، به نام وی «اندامی» نامگذاری شده‌است.

women in science[/caption]

– رویا بهشتی زواره

رؤیا بهشتی زواره (زاده ۱۳۵۶ اصفهان ) ریاضیدان ایرانی مقیم آمریکا است. رؤیا، در المپیاد ریاضی سال ۱۹۹۴ هنگ کنگ در حالیکه فقط ۱۷ سال داشت توانست مدال نقره را بدست بیاورد؛ و سال بعد در المپیاد کامپیوتر مدال برنز را کسب کرد. وی و مریم میرزاخانی هر دو ورودی سال ۱۳۷۴ رشته ریاضی دانشگاه صنعتی شریف تهران هستند. رؤیا بهشتی در زمینه ریاضیات و هندسه جبری فعالیت دارد؛ و در حال حاضر دانشیار دانشگاه واشنگتن است.

صفحه دکتر بهشتی زواره در دانشگاه واشنگتن 

– یاسمن فرزان

یاسمن فرزان فیزیک‌دان ایرانی‌ست. او در حال حاضر عضو هیئت علمی پژوهشگاه دانش‌های بنیادی و محقق مرکز بین‌المللی فیزیک نظری عبدالسلام (ICTP) است و در زمینه فیزیک ذرات بنیادی و به ویژه نوترینوها پژوهش می‌کند.وی همچنین برنده جایزه دانشمند جوان اتحادیه بین المللی فیزیک محص و کاربردی(آیوپاپ) در زمینه تئوری فیزیک ذرات و جایزه مرکز بین المللی فیزیک نظری عبد السلام(ICTP) است.
جایزه IUPA به یاسمن فرزان
وبسایت شخصی نوشته های یاسمن فرزان (قیل و قال علم)

– آلینوش طریان

آلینوش طریان (زاده ۱۸ آبان ۱۲۹۹ – درگذشته ۱۵ اسفند ۱۳۸۹) فیزیک‌دان ایرانی ارمنی‌تبار بود که به «مادر نجوم» و «بانوی اختر فیزیک ایران» ملقب گردیده‌است. وی همچنین بنیانگذار رصدخانه فیزیک خورشیدی ایران است.
صفحه آلینوش طریان در ویکی پدیا

– مریم میرزاخانی

مریم میرزاخانی (۲۲ اردیبهشت ۱۳۵۶ – ۲۳ تیر ۱۳۹۶) ریاضی‌دان ایرانی و استاد دانشگاه استنفورد بود. میرزاخانی در سال ۲۰۱۴ به خاطر کار بر «دینامیک و هندسه سطوح ریمانی و فضاهای پیمانه‌ای آنها» برنده مدال فیلدز شد، که بالاترین جایزه در ریاضیات است. وی تنها زن و اولین ایرانی برنده  مدال فیلدز است. زمینه تحقیقاتی او مشتمل بر نظریه تایشمولر، هندسه هذلولوی، نظریه ارگودیک و هندسه هم‌تافته بود.
مریم میرزاخانی در دایره المعارف بریتانیکا 

نام مریم میرزاخانی فقید، میان هفت زن دانشمندی است که دنیا را تغییر داده‌اند.ا ز او افتخارات زیادی به جا مانده، از قرار گرفتن در فهرست ۱۰ نفره نشریه پاپیولر ساینس به عنوان افرادی که افق‌های تازه‌ای در مرز‌های جهان گشوده‌اند تا دریافت مدال فیلدز که بالاترین نشان افتخار در رشته ریاضی است.

مریم میرزاخانی در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۵۶ (۱۲ مه ۱۹۷۷) در تهران متولد شد، پدرش احمد میرزاخانی مهندس برق و رئیس هیئت مدیره مجتمع آموزشی نیکوکاری رعد بود. پدر مریم میرزاخانی اهل طالقان استان البرز است. مریم با اتمام تحصیلات ابتدایی با شرکت در آزمون ورودی مدارس سمپاد (سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان‌) وارد دبیرستان فرزانگان تهران شد. در سال‌های ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴ (سال سوم و چهارم دبیرستان) از دبیرستان فرزانگان تهران موفق به کسب مدال طلای المپیاد ریاضی کشوری شد و بعد از آن در سال ۱۹۹۴ در المپیاد جهانی ریاضی هنگ کنگ با امتیاز ۴۱ از ۴۲ مدال طلای جهانی گرفت. سال بعد، در المپیاد جهانی ریاضی کانادا میرزاخانی با نمرهٔ کامل، رتبهٔ اول طلای جهانی را به دست آورد.مریم میرزاخانی به همراه رؤیا بهشتی اولین دخترانی بودند که به تیم المپیاد ریاضی ایران راه یافتند. مریم اولین دختری بود که در المپیاد ریاضی ایران طلا گرفت. وی اولین کسی بود که دو سال مدال طلا گرفت و اولین دانش‌آموز شرکت‌کننده از ایران بود که در آزمون المپیاد ریاضی نمره کامل گرفت.
میرزاخانی دورهٔ کارشناسی را در دانشگاه صنعتی شریف طی کرد. در این دوره، میرزاخانی اثبات ساده‌ای برای قضیهٔ شُر یافت که در ماه‌نامهٔ انجمن ریاضی آمریکا چاپ شد. مریم سپس به دانشگاه هاروارد رفت و آن‌جا بر سر کلاس‌های کورتیس مک‌مولن (از برندگان جایزه فیلدز) حاضر می‌شد. مک‌مولن او را در این دوران این‌طور به یاد می‌آورد که بر سر کلاس‌هایش سوال‌های زیادی می‌پرسید و با عجله به فارسی یادداشت برمی‌داشت. او سرانجام در سال ۲۰۰۴ از دانشگاه هاروارد و به سرپرستی مک‌مولن دکترا گرفت.
بعد از اخذ دکترا، میرزاخانی با عنوان استادیار در دانشگاه پرینستون به تدریس مشغول شد. یک سال بعد در سال ۲۰۰۵ نشریه پاپیولار ساینس آمریکا او را به عنوان یکی از ۱۰ ذهنِ جوان جهان برگزید. میرزاخانی تا سال ۲۰۰۸ در پرینستون ماند و در این مدت به درجهٔ استاد تمامی ارتقا یافت. سپس او به استنفورد رفت، و از اول سپتامبر ۲۰۰۸ در ۳۱ سالگی به عنوان استاد تمام در این دانشگاه به کار مشغول شد.
در تیر ۱۳۹۶ اعلام شد میرزاخانی به دلیل ابتلاء به سرطان در بیمارستانی در آمریکا بستری شده‌است. وی از چهار سال پیش‌تر به سرطان پستان مبتلا بوده و این سرطان به مغز استخوان اوسرایت کرده بود. پدر و مادر وی برای مراقبت از او به آمریکا رفتند. سرانجام مریم میرزاخانی در ۲۳ تیر ۱۳۹۶ در ۴۰ سالگی در بیمارستانی در کالیفرنیا درگذشت.

https://women.gov.ir/fa/news/13286

– صبا ولدخان

صبا ولدخان (ولدخانی) دانشمند ایرانی برجسته زیست‌شناسی مولکولی مقیم آمریکا است.او که فارغ‌التحصیل دکترا از دانشگاه علوم پزشکی ایران و دانشگاه کلمبیا است، اکنون کرسی استادی دانشگاه کیس وسترن رزرو را بر عهده دارد. صبا ولدخان برنده جایزه سال ۲۰۰۵ انجمن پیشبرد علوم آمریکا گردید و جایزه مقاله برتر مجله ساینس سال ۲۰۰۴ را نیز ربود.او همچنین از مدافعان حقوق زنان در ایران است.
وبسایت ولدخان لب، آزمایشگاه صبا ولدخان 

مینا بیسل

مینا بیسل (انگلیسی: Mina Bissell) زیست‌شناس ایرانی آمریکایی است. شهرت وی به خاطر پژوهش درباره سرطان سینه است. وی در سال ۲۰۰۷ موفق به دریافت جایزه پتزکولر شد. این جایزه به خاطر نتایج پژوهش وی در زمینه توانایی زیرمحیط‌های تغییرات سلولی، تبدیل شدن آنها به تومورها و امکان استفاده از یک سلول سرطانی برای رفتارهای عادی سلول‌ها به وی اهدا شد. بیسل نیز مدتی رئیس انجمن بیولوژی سلولی آمریکا بود.
سخنرانی مینا بیسل در کنفرانس تد 

– یویو تو (Tu Youyou)
یویو تو یک شیمی‌دان و داروشناس اهل چین است. وی در سال ۲۰۱۵ میلادی موفق به کسب جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی شد. یویو تو که هم‌اکنون به عنوان استاد ارشد در آکادمی چین در بخش دارو‌های سنتی چینی مشغول به کار است، موفق شده روش درمانی جدیدی برای مقابله با مالاریا ارائه دهد.
اکتشاف او در حوزه ماده آرتمیزینین (artemisinin) سبب شد که جان میلیون‌ها نفر نجات پیدا کند. وی به عنوان دانشجوی داروسازی آموخت که گیاهان دارویی را طبقه‌بندی کند، مواد موثر را استخراج و ساختار شیمیایی آن‌ها را تعیین کند. این دانشمند در اوایل کار خود، سال‌ها عمر خود را در جنگل‌های بارانی جنوب چین گذراند تا راجع به عواقب ویرانگر بیماری مالاریا و روش‌های باستانی درمان این بیماری در چین، اطلاعات کسب کند. امروزه، ترکیباتی که یویو تو به همراه تیم همکارش اکتشاف کرده‌اند، توسط سازمان ملل به عنوان اولین خط دفاعی برای مقابله با مالاریا توصیه می‌شود.
یویو تو می‌گوید: آرزوی تمام دانشمندان این است که کاری انجام دهند که به جهان کمک کند.

– کیارا نیرگهین (Kiara Nirghin)
کیارا نیرگهین محقق اهل آفریقای جنوبی، تنها ۱۹ سال دارد. وی که برنده رقابت علوم گوکل در سال ۲۰۱۶ میلادی است، می‌گوید: زمانی که کودک بودم، همواره این سوال در ذهنم بود که جهان چگونه کار می‌کند؟ این دانشمند به دلیل اختراع یک پلمیر فوق جاذب، برنده جایزه گوگل شد. این پلیمر می‌تواند بیش از ۱۰۰ برابر حجم خود را حفظ کند. به این ترتیب کیارا نیرگهین با اختراع خود انقلابی در حفظ منابع آب و محصولات زراعی در دوران خشکسالی ایجاد کرده است. این اختراع که از پوست پرتقال و آووکادو ساخته شده، بسیار ارزان‌قیمت بوده و زیست‌تخریب‌پذیر است. وی به مناسبت روز جهانی زنان در سازمان ملل در سال ۲۰۱۹ میلادی اظهار کرد: من همیشه به این فکر بودم که برای مشکل خشکسالی کاری انجام دهم. زیرا کسی کاری انجام نمی‌داد.

– کاترین جانسون (Katherine Johnson)
کاترین جانسون یک فیزیکدان آمریکایی . آفریقایی است که در اوایل به‌کارگیری رایانه‌ها با ناسا همکاری می‌کرد. وی به‌خاطر دقت در محاسبات فضانوردی معروف است و دهه‌ها کار‌های فنی در ناسا انجام داد. در طول این زمان، مسیر‌های پرتابی، زمان پرتاب‌ها و مسیر‌های اضطراری برگشت بسیاری از پرواز‌ها از جمله اولین مأموریت‌های ناسا در برنامه مریخ با حضور جان گلن و آلن شپرد و در سال ۱۹۶۹ پرواز به ماه با آپولو ۱۱ طی برنامه شاتل‌های فضایی را محاسبه می‌کرد. وی از معدود زنان آفریقایی . آمریکایی است که در ناسا فعالیت کرده است. کاترین جانسون در طول دوران فعالیتش با تبعیض جنسیتی و نژادی روبه‌رو شد، اما می‌دانست که به تیم تحقیقاتی تعلق دارد.

وی که هم‌اکنون ( اسفند۱۴۰۰) ۱۰۱ سال دارد، گفته که محققان ناسا به سوال‌های من و این‌که تنها زن حاضر در گروه بودم، عادت کرده بودند.کاترین جانسون از زنان ثابت‌قدم در حوزه علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات است و معتقد است: زنان قادرند هر کاری را که مردان قادر به انجام آن هستند، انجام دهند.

– ماری کوری (Marie Curie)

ماری کوری فیزیکدان و شیمی‌دان لهستانی . فرانسوی است که جان خود را در راه علم از دست داد. کار‌های تحقیقاتی کوری پایه و اساس علوم نوین هسته‌ای است. از پرتو‌های ایکس گرفته تا رادیوتراپی برای درمان سرطان. ماری کوری نخستین زنی است که برنده جایزه نوبل شد. او اولین زنی است که جایزهٔ علمی نوبل دریافت کرده است و اولین فردی است که دو جایزه نوبل را در دو رشته مختلف کسب کرده است. او ابتدا این جایزه را در رشتهٔ فیزیک در ۱۹۰۳ و سپس در رشته شیمی در ۱۹۱۱ دریافت کرد.
موفقیت‌های وی شامل نظریه رادیواکتیویته، روش‌هایی برای جداسازی ایزوتوپ و کشف دو عنصر پولونیم و رادیوم است. کوری در ۱۹۳۴ به‌خاطر کم‌خونی آپلاستیک که ناشی از پرتوزایی اشعه ایکس بود، درگذشت. وی این پرتو‌ها را به خاطر تحقیقاتش در مراکز پزشکی نظامی در جنگ جهانی اول دریافت کرده بود.کوری در زمان حیات خود با تشویق همگان برای دنبال کردن احساسات خود گفته بود: در زندگی از هیچ چیز نترسید. تنها آن را درک کنید. حال زمان آن رسیده که بیشتر بفهمید و کمتر بترسید. میراث باقی‌مانده از ماری کوری الهام‌بخش زنان و دختران در شاخه علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات است.

– مارسیا باربوسا (Marcia Barbosa)

مارسیا باربوسا فیزیک‌دان اهل برزیل و از اعضای هیأت علمی دانشگاه بوستون است. وی به‌دلیل تحقیقات خود در مورد ساختار‌های پیچیده مولکول آب شناخته شده است.باربوسا گفته که آب عجیب است! وی معتقد است که ناهنجاری‌های مولکول‌های آب می‌تواند به رفع مشکل کمبود آب شیرین در جهان کمک کند. باربوسا مجموعه‌ای از مدل‌های خواص آب را توسعه داده است که می‌تواند درک ما در مورد موضوعات متنوع را بهبود ببخشد. از میان این موضوعات می‌توان به نحوه وقوع زلزله، لایه‌های پروتئین، تولید انرژی‌های پاک و درمان بیماری‌ها اشاره کرد.وی در سال ۲۰۱۳ میلادی موفق به کسب جایزه L’Oréal یونسکو برای زنان در علم شد. علاوه بر تحقیقات ارزشمند او در زمینه کاری‌اش، باربوسا چندین کنفرانس را در زمینه فیزیک برپا کرده و مقالات متعددی را در زمینه تنوع جغرافیایی و جنسیتی در علم تالیف کرده است. او با برگزاری سمینارهایی، کمبود زنان در علم را مورد بررسی قرار می‌دهد.

سگنت کلمو (Segenet Kelemu)

سگنت کلمو یک پاتالوژیست مولکولی گیاهی است که تحقیقات مهم او برای کمک به کشاور